Türk bilim insanı, uzayda bitki yetiştirme çalışmalarına öncülük ediyor

Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, hem Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki deneylerde hem de uzaya gönderilen tohum projelerinde görev alarak Türkiye’nin uzay araştırmalarında aktif rol üstleniyor.

TÜRKİYE’NİN İLK UZAY DENEYİNDE GÖREV ALDI

Ege Üniversitesi Biyoloji Bölümü’nden 2006 yılında mezun olan Uzilday, yüksek lisansını Japonya Kumamoto Üniversitesi’nde tamamladı. 2010’da Ege Üniversitesi’ne dönerek doktora çalışmalarına başlayan Uzilday, bitki moleküler biyolojisi ve bitki fizyolojisi alanında uzmanlaştı.

2021 yılında Japonya’daki Tohoku Üniversitesi’nde mikro yerçekimi laboratuvarında araştırmalar yürüten Uzilday, TÜBİTAK’ın uzay biyolojisi projelerine dahil oldu.

Uzilday, eşi Doç. Dr. Barış Uzilday ile birlikte, ilk Türk astronot Alper Gezeravcı’nın Uluslararası Uzay İstasyonu’nda gerçekleştirdiği deneylerden birinin yürütücüleri arasında yer aldı. “Ekstrem halofit Schrenkiella parvula’nın tuz stresine verdiği yanıtların uzay ortamında araştırılması” başlıklı deneyde, tuz stresine maruz bırakılan bitkilerin tepkileri incelendi.

UZAYA TOHUM GÖNDERİLDİ

Uzay biyolojisi alanındaki çalışmalarını sürdüren Uzilday, Türkiye Uzay Ajansı koordinasyonunda yürütülen projeler kapsamında, Çin Ulusal Uzay İdaresi’nin “Shijian-19” uydusuyla Arabidopsis (fare kulağı teresi) bitkisi tohumlarını uzaya gönderdi.

Bu çalışmalarla hastalıklara ve çevresel stres koşullarına dayanıklı bitki çeşitlerinin geliştirilmesi hedefleniyor.

MİKRO YERÇEKİMİNDE DAYANIKLI TÜR ARAYIŞI

“Dünyada ekstrem koşullarda yetişen türler uzayda da yetişebilir mi?”

UZAY ISLAHI DÜNYAYA DA KATKI SAĞLIYOR

Uzaya gönderilen tohumlarda dış bir radyasyon kaynağı kullanılmadan doğal mutasyonların oluşabildiğine dikkat çeken Uzilday, bu yöntemin ekonomik ve çevresel açıdan avantaj sağladığını belirtti.

Bu sayede daha düşük maliyetle mutant çeşitler elde edilebildiğini kaydeden Uzilday, söz konusu bitkilerin kuraklık, sıcaklık ve zorlu çevre koşullarına dayanıklılığının test edildiğini ifade etti. Amaçlarının, hem uzay koşullarına uyum sağlayabilecek hem de dünyadaki tarımsal üretime katkı sunabilecek bitkiler geliştirmek olduğunu vurguladı.

“KIZ ÖĞRENCİLER BİLİME DAHA FAZLA KATILMALI”

11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadın ve Kız Çocukları Günü dolayısıyla gençlere de mesaj veren Uzilday, bilimin hem dünyada hem de uzayda keşfedilmeyi bekleyen pek çok alan barındırdığını söyledi.

Laboratuvar çalışmalarında ve biyoloji alanında daha fazla kız öğrencinin yer almasının önemine dikkat çeken Uzilday, “Umarım çalışmalarımız gençlere ilham olur” dedi.